Datums, kalenders en tijdvakken
Een datumformaat, een kalender en een historisch tijdvak zijn verschillende zaken. ISO 8601 en EDTF ondersteunen gestandaardiseerde tijdsaanduidingen; PeriodO beschrijft benoemde perioden met bron en geografische context. Geen van deze hulpmiddelen is op zichzelf een universele kalenderconverter.
ISO 8601 en EDTF
ISO 8601 biedt een gestandaardiseerde representatie van datums en tijden, bijvoorbeeld 2026-10-02. EDTF voegt onder meer verminderde precisie, intervallen en onzekerheid toe. Voorbeelden: 1980 (jaar), 1980-05 (maand), 1980/1985 (interval), 1980? (onzeker), 1980~ (bij benadering). Gebruik de mogelijkheden van het ontvangende systeem; een gewone datumkolom accepteert niet automatisch EDTF.
Tijdvakken en PeriodO
PeriodO is een register van wetenschappelijk beschreven historische, kunsthistorische en archeologische perioden. Een definitie heeft een naam, tijdsgrenzen, geografische context en een citeerbare bron. Een term zoals middeleeuwen heeft niet overal dezelfde afbakening. Koppel de bedoelde definitie, niet alleen het woord.
Andere kalenders bewaren
Bewaar de oorspronkelijke datum exact zoals in de bron, benoem kalender en eventuele era of regeringsperiode, en noteer precisie en onzekerheid. Denk aan Juliaanse, Hebreeuwse, islamitische en Chinese kalendertradities. Een Chinees regeringsjaar of een islamitische datum zonder kalender-/conversiecontext kan geen ondubbelzinnige moderne datum opleveren.
Omzetting en zoeken
Bewaar een gecontroleerde genormaliseerde datum of een bereik afzonderlijk. Noteer conversiebron of methode, variant van de kalender en relevante aannames. Vervang de oorspronkelijke datum nooit door alleen de omzetting. Bewaar een bereik als geen unieke omzetting mogelijk is; vul geen verzonnen dag of maand aan om te kunnen sorteren.
Een praktisch registratieprofiel
Aanbevolen velden: oorspronkelijke datum; kalender en era; genormaliseerde datum of begin/einde; precisie en onzekerheid; conversiebron; eventuele periode-URI. Dit is een voorstel voor een lokaal profiel. Deze update voegt geen nieuwe datumvelden, EDTF-validator of kalenderconverter aan de invoermodules toe.
MARC, MODS en EAD
MARC 21 gebruikt gecodeerde datums in onder meer 008 en aanvullende datumvelden zoals 046; de regels hangen af van tag en materiaalsoort. De leesbare publicatiedatum en een gecodeerde datum kunnen verschillende vormen hebben. MODS kan de kalender via het calendar-attribuut aangeven. EAD3 kent eveneens een calendar-attribuut. Kalenderinformatie moet tijdens conversie behouden blijven; controleer de ondersteuning van het uitwisselingsprofiel.
Chinese en Russische bibliotheekgegevens
MARC 21 staat los van de taal van de publicatie en kan Unicode gebruiken voor onder meer Chinees en Cyrillisch. China kent ook CNMARC; de Chinese nationale gezamenlijke catalogiseringsdienst publiceert daarvoor een XML-schema. Rusland kent RUSMARC, een Russische versie van UNIMARC. Bibliotheken kiezen hun eigen systemen en uitwisselingsprofielen; leid het formaat niet alleen uit land of taal af.
Gevolgen voor import
MARCXML is een XML-weergave van MARC 21. CNMARC-XML of RUSMARC/UNIMARC met XML-tags is daardoor niet automatisch MARCXML. Een tag kan in een ander formaat iets anders betekenen: converteer het formaat met een gecontroleerde mapping. De toepassing ondersteunt momenteel MARC 21/MARCXML, geen CNMARC- of RUSMARC-conversie. Ook de beperkte BIBFRAME-export is geen universele conversie van alle MARC-varianten.
Voorbeelden
Fictief voorbeeld: een bron vermeldt een onvolledig regeringsjaar. Bewaar de letterlijke tekst en de benoemde era. Registreer alleen een genormaliseerd jaarbereik dat je met een betrouwbare bron kunt onderbouwen; markeer de onzekerheid en laat de dag en maand onbekend.